Prìomh urraman agus foghlam Gàidhlig gan comharrachadh aig tachartas an fhosglaidh agus farpaisean a’ tòiseachadh

‘Tha Gàidhlig beò is a’ soirbheachadh’ – b’ e sin an teachdaireachd soilleir a’ tighinn bho bhaile Ghlaschu far an deach tachartas 2026 den Mhòd Nàiseanta Rìoghail fhosgladh gu h-oifigeil an-dè.

Chaidh àrainn buadhmhor a stèidheachadh bho thoiseach ann an Talla Chonsairt Rìoghail Ghlaschu le consart Ar Cànan ’s Ar Ceòl a’ comharrachadh ceathrad bliadhna de dh’Fhoghlam tro Mheadhan na Gàidhlig ann an Glaschu – coileanadh a dh’fhàg gu bheil Glaschu a-nis na prìomh ceàrnaidh làidir do choimhearsnachd de luchd-ionnsachaidh Gàidhlig a tha a sìor fhàs.

Chuala an luchd-èisteachd ceòl tron a’ cheathrad bliadhna sin, le na h-aoighean agus co-oghaichean Phil MacÙisdean agus Catrìona (Carrie) NicNèill a’ stiùireadh an fheasgair le, am measg eile, an chòmhlan indie DLÙ, còmhla ri pìos-ciùil orcastra air a thaisbeanadh gu suigeartach le sgoilearan a bha, is a tha, ann am foghlam Gàidhlig.

Ann a bhith a’ dèanamh ath-dhearbhadh air Gàidhlig mar cànan iomchaidh agus brìoghmhor, ’s ann aig Talla Chonsairt Rìoghail Ghlaschu a chaidh Neach-ionnsachaidh na Bliadhna agus Caraidean a’ Mhòid ainmeachadh.

’S i Danielle Stiùbhart, a tha 27 bliadhna a dh’aois à Dùn Phàrlain, gun cheangal teaghlaich sam bith ris a’ chànan a chaidh ainmeachadh mar Neach-ionnsachaidh na Bliadhna le Sabhal Mòr Ostaig. Thòisich ùidh Danielle sa chànan tro bhith a’ togail dhealbhan ann an ceàrnaidhean far a bheil Gàidhlig agus bho bhith ag ionnsachadh tro Duolingo. An dèidh cùrsaichean aig a’ cholaiste agus gluasad dhan Eilean Sgitheanach, tha i a-nis a’ cleachdadh Gàidhlig gu làitheil anns a’ choimhearsnachd, aig clasaichean, air loidhne agus tha i dealasach misneachd a thoirt do dh’fheadhainn eile an cànan ionnsachadh.

A’ bruidhinn an dèidh Neach-ionnsachaidh na Bliadhna a bhuileachadh oirre, thuirt Danielle: ​ ​“Tha e na mhòr thlachd dhòmhsa an duais seo fhaighinn. Mar chuideigin aig nach robh Gàidhlig san teaghlach no fiù timcheall orm, tha Gàidhlig air saoghal mòr ùr fhosgladh dhomh. Tha mi air taingeil airson am fàilte a fhuair mi bho choimhearsnachd na Gàidhlig agus tha a-nis na pàirt mhòr dem bheatha! Thuirt mi uaireigin nach robh ùidh sam bith agam ann an Gàidhlig ionnsachadh, agus a-nis air dhomh ìre fileantach a ruighinn agus an duais seo fhaighinn - tha e dìreach iongantach! A-nis, chan urrainn dhomh smaoineachadh air ciamar a bhiodh mo bheath’ às aonais a’ chànain!”

A-raoir, chaidh ceathrar ùr ainmeachadh mar Charaidean a’ Mhòid, urram a chaidh a stèidheachadh ann a bhith a’ toirt aithne do sàr choileanadh coimhearsnachd don Ghàidhlig. Thàinig iad seo a Ghlaschu agus ghabh am baile seo riutha Coinneach MacThòmais, Kenna Chaimbeul agus Mairead NicLeòid – bho thùs san òrdugh sin – Ceann Loch Chille Chiaran, An t-Eilean Sgitheanach agus Dùn Èideann – còmhla ri Kirsteen Ghrannd, a rugadh faisg air baile Ghlaschu.

’S ann mar stiùiriche Ceòlraidh Ghàidhlig Ghlaschu -na GG’ - as fheàrr a dh’aithnichear Coinneach ‘Kenny’ MacThòmais, dreuchd a bh’ aige airson dà bhliadhna dheug thar fhichead – a’ togail còrr air fichead prìomh gheall-dùbhlain aig Mòdan. Tha Kenny air còrr air ceud pìos-ciùil ullachadh do chòisirean agus chaidh an coileanadh iongantach sin a chomharrachadh gu foirmeil nuair a chaidh Bonn Ìmpireachd Bhreatainn a bhuileachadh air ann an 2022.

Rugadh Kenna Chaimbeul san Eilean Sgitheanach, tha na seinneadair, neach-teagaisg agus neach-comhairle, choisinn i Bonn Òr A’ Chomunn Ghàidhealaich ann an 1959. Thug Kenna taic do bhith a’ stèidheachadh a’ chiad ullachadh bun-sgoil Ghàidhlig ann an Glaschu agus tha iomadh ginealach de sheinneadairean Gàidhlig a threòrachadh tro Fhèisean, Sabhal Mòr Ostaig agus Comann Acadamaidh Rìoghail Ceòl is Dannsa, a choisinn Ball Ìmpireachd Bhreatainn dhi ann an 2017.

Sheinn Mairead NicLeòid an-toiseach aig a’ Mhòd Nàiseanta Rìoghail ann an 1959, a cosnadh duais airson seinn san t-seann nòs, a’ leantainn sin choisinn an Aigeallan Airgid ann an 1962 agus Bonn Òr a’ Chomuinn Ghàidhealaich ann an 1970. Bha i mar mheadhan air am buidheann cliùiteach Na h-Òganaich a’ stèidheachadh, a buannachadh farpais chòmhlain aig a’ Mhòd, a’ cluich aig ìre nàiseanta agus eadar-nàiseanta.

Tha Kirsteen Ghrannd na buannaich air Bonn Òr a’ Chomuinn Ghàidhealaich, na seinneadair ainmeil, na stiùiriche chòisirean agus ag ullachadh pìosan-ciùil. Tha i air a bhith a’ stiùireadh chòisirean airson cuibhreann mòr dha beatha – a’ togail Sgiath MhicShimidh is Thulaich Bhàrdainn còmhla ri Còisir Ghàidhlig Shruighlea agus Chòisir Ghàidhlig Ìleach Ghlaschu. Tha Kirsteen air a bhith na britheamh aig Mòdan air feadh Alba agus Canada. Tha i cuideachd air còrr air ceud gu leth pìos ciùil ullachadh agus tha i air a bhith na Ball air Comataidh a’ Mhòid agus Comataidh Ciùil aig A’ Chomunn.

Leis a cheathrar churaidhean sin gan cuir ri Talla Urram nan Gàidheal tha aon air fhichead ball a-nis air an ainmeachadh mar Charaidean a’ Mhòid a-nis.

A’ coimhead ris an dàrna latha agus na farpaisean a fosgladh, tha am prògram fiù nas coileanta nan àbhaist, le barrachd fharpaisich ann an cànan, bàrdachd, dannsa agus ceòl.

Am measg na bu chòir fhaicinn tha Farpaisean Pìobaireachd a’ Mhòid. Bidh feadhainn fo aois 16 agus an fheadhainn eadar 16-18 aig Colaiste Baile Ghlaschu ann am Pìobaireachd Òigridh. Bidh Pìobaireachd Inbhich a’ gabhail àite aig Ionad Nàiseanta na Pìobaireachd, le prìomh chluicheadairean agus Ìre A agus Ìre B air an deuchainn ann am Pìobaireachd, Caismeachd, Srath Spè agus Ruidhle.

’S ann air an dàrna latha a bhios Iomall a’ Mhòid a tòiseachadh cuideachd. A’ leantainn air a’ ghnàthas le “sàr spòrs Disathairne”, a’ tòiseachadh le Ball-coise a’ Mhòid aig Glasgow Green. Tha tachartas fad latha a’ gabhail àite le coidseadh agus geamannan airson clann fo aois 6 suas gu aois 12, air a ruith le Alba FA, agus an uairsin bidh sgioba na Gàidhealtachd fo aois 14 agus fo aois 16 a’ strì ris a chùis a dhèanamh air sgioba Ghlaschu airson Cupa Iain-Eàirdsidh MacCoinnich.

Cuideachd a’ cluich bidh cluicheadairean iomain na rìoghachd. Tòisichidh an tachartas le clann a’ farpais airson Cupa Mòd Ghlaschu. An uairsin bidh farpais airson Cupa a’ Mhòid airson Iomain nam Ban, le Meadhan Earra-Ghàidheal Glaschu a’ strì ri Obar Dobhair airson Cupa Dùbhlain LearnGaelic; agus buidhnean na fir Cupa a’ Mhòid airson Iomain nam Fear is iadsan a’ strì airson Cupa an Aghaidh Mhòir.

Air falbh bhon raon-cluich, bidh cothrom ann dhaibhsan a chaidh tro Fhoghlam tro Mheadhan na Gàidhlig ann an Glaschu coinneachadh airson strùpag aig GME@40 Show and Tell. Feasgar, tha Seanchas an Tac an Teine – cruinneachadh neo-fhoirmeil le aoighean sònraichte ag innseadh sgeulachdan agus cothrom do dhuine sam bith na sgeulachdan aca fhèin innseadh – agus bidh bùth-obrach A’ Ghàidhlig is a’ Mhòinteach air a ruith le Ross Christie bhon bhuidheann NatureScot Ghnìomh air Mòinteach.

Agus às dèidh a h-uile a tha sin, tha oidhche mhòr a’ feitheamh oirbh ann an cuideachd teaghlach ciùil cho cliùiteach ri gin air Ghàidhealtachd, Cèilidh le na Cormacks. Bidh seo a’ gabhail àite ann an Talla Chonsairt Rìoghail Ghlaschu le aoighean sònraichte Ailean MacEanraig, Seonaidh Mac an t-Saoir, Murchadh ‘Yogi’ Camshroin agus na peathraichean Emma agus Claire NicLeòid.

Thuirt Magaidh Choineagan, Cathraiche, An Comunn Gàidhealach: “’S e àm air leth a th’ ann a bhith a fianais am Mòd Nàiseanta Rìoghail a tòiseachadh aon uair eile agus faodaidh moit a bhith air muinntir baile Glaschu air an càirdeas san coibhneas dhan tachartas. Le bhith a’ cur fàilte bhlàth chridheil air a h-uile duine gu Baile Mòr nan Gàidheal, tha prògram air leth ann a’ gabhail a-steach fileantaich, luchd-ionnsachaidh agus feadhainn a tha ùr dhan chànan is dhan chultar – a rèir coltais slighe a bhios a’ toirt fàs air luchd-leantainn dìleas na Gàidhlig tron an fhèis seo agus fada às a dèidh.”

Tha taic do Mhòd Nàiseanta Rìoghail na bliadhna seo ann an Glaschu a tighinn bho Ghlaschu Beò, Bòrd na Gàidhlig, Riaghaltas na h-Alba, VisitScotland, Caledonian Mac a’ Bhriuthainn, BBC ALBA, Alba Chruthachail agus Teisteanasan Alba.

Bidh Am Mòd Nàiseanta Rìoghail a’ dol ann an Glaschu gu Disathairne 17 Dàmhair 2026.

Airson tuilleadh fiosrachaidh agus tiocaidean tadhailibh air https://modghlaschu2026.org.

« Back to Mòd News List