Tha Glaschu a’ cur fàilte air A’ Mhòd Nàiseanta Rìoghail, a tha na thaisbeanadh air leth air Gàidhlig, a cultar is a ceòl thar naoi làithean.

Tha dùil ri suas ri 10,000 farpaiseach, luchd-ealain de gach seòrsa agus luchd-tadhail a gheibh mòr thlachd ann a bhith còmhla ri chèile ann am Baile Mòr nan Gàidheal – agus am Mòd a’ tuirt thuca fèis eachdraidheil, ioma-ealain le cothrom do na h-uile eòlas fhaighinn air cultar shònraichte Albannach.

Tha prògram farsaing de chonsartan, farpaisean, taisbeanaidhean ealain, seiseanan, craoladh filmichean, caismeachd, tachartasan litreachais agus geamaichean spòrs a tòiseachadh an-diugh, air an cur ri chèile airson tlachd don h-uile duine – bho luchd-labhairt gu luchd-ionnsachaidh às ùr, chun fheadhainn a tha a’ cur eòlas air cultar na Gàidhlig airson a’ chiad uair.

Stèidhichte ann an linn Bhictoria, tha an tachartas ga chumail gach bliadhna ann am ceàrn eadar-dhealaichte de dh’Alba agus fhathast a’ tàladh na mìltean. ’S ann an 1895 a bha Mòd an Glaschu airson a’ chiad uair agus bhon uairsin tha am baile air fàilte a chuir an fhèis 12 turas, an turas mu dheireadh ann an 2019.

Tha am Mòd a tilleadh do Ghlaschu aig àm far a bheil fìor spionnadh sa chànan. Tha an àireamh fàis as motha de luchd-ionnsachaidh na Gàidhlig sa bhaile agus tha còrr air 2000 neach air iarrtas a chuir a-steach gu Mòd na bliadhna seo – eadar aois ceithir gu 80 - deiseil airson pàirt a ghabhail.

Bidh am Mòd a’ dol gu Disathairne 18 Dàmhair, ann an 16 de thallaichean Ghlaschu, nam measg Seòmar-dannsaidh Barrowland, Talla Chonsairt Rìoghail Ghlaschu, Ionad Nàiseanta na Pìobaireachd, Colaiste Baile Ghlaschu agus Taigh Èideird, uile deiseil airson fàilte a chur luchd-tadhail bho air feadh na h-Alba agus nas fhaid’ às.

Tha am Mòd a’ fosgladh a-nochd le comharrachadh iomchaidh air 40 bliadhna de dh’fhoghlam tro mheadhan na Gàidhlig sa bhaile. Tro cheòl, òrain agus dealbhan fo òrdugh shònraichte, bidh Ar Cànan ’s ar Ceòl a’ toirt urram do ghinealaich de luchd-iomairt, luchd-foghlaim agus teaghlaichean a tha air taic a thoirt do shoirbheachas a’ chànain sa bhaile.

Tha latha fosglaidh a’ Mhòid air a shònrachadh le bhith ag ainmeachadh Tosgaire Gàidhlig na Bliadhna – duais bho Riaghaltas na h-Alba a’ toirt aithne do neach fa leth a tha air sàr choileanadh a dhèanamh às leth na Gàidhlig.

Am bliadhna, tha an urram seo ga bhuileachadh air Calum Fearghasdan, a stèidhich ALBA FA, a tha air geama nàiseanta na h-Alba a chleachdadh gu Gàidhlig a bhrosnachadh ’s a neartachadh a’ toirt chothroman às ùr do dhaoine an cànan ionnsachadh, a bhruidhinn agus a chleachdadh.

Rugadh e ann an Inbhir Nis agus chaidh e tro fhoghlam tro mheadhan na Gàidhlig, agus tro a dhreuchd mar chluicheadair ball-coise bha e aig acadamaidh òigridh Caledonian Inbhir Nis agus a’ cluich aig ìre phroifeasanta ann an Canada agus New Zealand. Thug an eòlas a fhuair e tro bhith ag obair thall thairis buaidh air gu tuigse mar a ghabhas cànan agus ball-coise a thoirt còmhla, agus sin ma a thoisich e air onair coiteachaidh dhan Ghàidhlig.

Tha ALBA FA a-nis a’ lìbhrigeadh prògraman ball-coise coimhearsnachd is òigridh ann an Glaschu agus air feadh na Gàidhealtachd is nan Eilean agus a’ stèidheachadh a’ chiad sgioba ball-coise eadar-nàiseanta Gàidhlig. Tha Calum cuideachd a’ toirt Gàidhlig beò air na meadhanan Gàidhlig agus thatar tric a’ cur làmh air airson a bhith air prògram SpeakGaelic.

Thuirt Calum Fearghasdan an Tosgaire Gàidhlig: “’S e urram a th’ ann a bhith air m’ ainmeachadh mar Thosgaire Gàidhlig na Bliadhna leis A’ Chomunn Ghàidhealach agus Riaghaltas na h-Alba. Bu mhath leam taing a thoirt dhan a h-uile duine aig an robh creideas sa phròiseact thar nam bliadhnachan agus an taic ionmhais do Alba FA. Às aonais an oidhirp agus an stiùir bhon choimhearsnachd cha bhiodh a’ chùis seo air a toirt gu buil.”

Thuirt Peigi NicIllinnein, Àrd-oifigear, An Comunn Gàidhealach: “Bidh na naoi làithean a tha romhainn aig a’ Mhòd Nàiseanta Rìoghail ann an Glaschu, làn ceòl, tachartasan agus conaltradh. Tha seo na àm sònraichte do mhòran, le cothrom prìseil a bhith a’ còmhradh, a’ seinn, ag innse sgeulachdan agus spiorad càirdeis a’ Mhòid na fhìor bhun-stèidh air an tachartas. Tha Glaschu agus Gàidhlig a’ dol ann an glaic a chèile agus tha am baile a’ cur fàilte bhlàth chridheil air an tachartas agus tha sinn sònraichte toilichte gu bheil com-pàirt na bliadhna seo aig ìre cho àrd sa chunnacas gu ruige seo. Tha am Mòd na fhèis bheòthail ioma-ealain a far a bheil linntean de thraidisean a còrdadh gu dòigheil le ceòl is cultar an latha an-diugh – tha sinn a’ misneachadh a h-uile duine a thighinn na lùib!”

Thuirt Rùnaire a’ Chaibineit airson Foghlam, Cultar agus Gàidhlig, Màiri NicAilein: “Tha e mar urram dhomh am Mòd Nàiseanta Rìoghail fhosgladh agus an duais airson Tosgaire Gàidhlig na Bliadhna a thoirt do Chalum Fearghasdan bho Alba FA.

“Tha am Mòd a’ cur ri beatha dhaoine ann an Alba, ’s e a’ toirt brosnachadh dhaibh. Bidh e a’ taisbeanadh na Gàidhlig aig ìre nàiseanta, ga fosgladh do dhaoine bho dhiofar shuidheachaidhean sòisealta, agus a’ tàladh fharpaiseach bho air feadh an t-saoghail.

“Sa Ghàidhlig fhèin, ’s e ‘Baile Mòr nan Gàidheal’ a chanar ri Glaschu, far-ainm a bheir iomradh air an dachaigh a tha tòrr luchd-labhairt na Gàidhlig air dèanamh dhaibh fhèin sa bhaile, bhon Tionndadh Gnìomhachais chun an latha an-diugh. Tha seo na shamhla air fàs na Gàidhlig an-diugh agus cho làidir ’s a tha foghlam tro mheadhan na Gàidhlig aig ìre ionadail.
“Tha Riaghaltas na h-Alba a’ cur an gnìomh Achd nan Cànan Albannach. Am measg cheumannan eile, bidh seo a’ neartachadh foghlam Gàidhlig airson ’s gum bi an cànan a’ sìor-fhàs ann an Glaschu, agus air feadh na dùthcha.”
“Bu mhath leinn cuideachd meal-a-naidheachd a chur air Calum MacFhearghais a chaidh ainmeachadh Tosgaire Gàidhlig na Bliadhna. Tha an dealas aige a thaobh a bhith a’ cruthachadh chothroman do dhaoine òga pàirt gnìomhach a ghabhail ann an spòrs tro mheadhan na Gàidhlig airidh air an aithne seo.”

Thuirt am Bàillidh Annette Christie, Cathraiche Glasgow Life agus Neach-gairm a’ bhaile airson Cultar, Spòrs agus Ceangalan Eadar-nàiseanta: “Tha Glaschu air leth toilichte a bhith a’ cur fàilte air a’ Mhòd Nàiseanta Rìoghail aon uair eile agus a’ cur fàilte air luchd-tadhail bho thall sa bhos chun chomharrachadh as motha san t-saoghail a thaobh na Gàidhlig, a litreachas agus a ceòl.

“Tha pàirt sònraichte aig a’ Ghàidhlig ann an inbhe chultarail a’ bhaile, dachaigh do luchd-labhairt a’ chànain a tha a sìor fhàs agus do chòig sgoiltean Gàidhlig, tha Glasgow Life tro a phrògraman a’ cumail taic ri leasachadh air na h-ealain Ghàidhlig agus a brosnachadh an tuilleadh chompàirteachais.

“Tha prògram iomall Mòd 2026 le farsaingeachd le chothroman in-ghabhalach do na h-uile – eadar gum bruidhinn iad an cànan no nach bruidhinn - a thighinn còmhla agus eòlas a chur air obair chruthachail thraidiseanta agus ùr-nòsach Ghàidhlig agus mholainn gun gabhadh a’ mhòr-shluagh ùidh ann an tachartasan an fhèis iongantach seo.”

Thuirt Rob Dickson, Stiùiriche Gnìomhachais agus Tachartas aig VisitScotland: “Tha am Mòd Nàiseanta Rìoghail na clach-oisein ann am mìosachan cultar na h-Alba, a’ taisbeanadh doimhneachd, cruthachas agus tàladh leantainn na Gàidhlig agus a cultar.

“Tha àireamhan compàirteachaidh na bliadhna seo nam fianais air neart cultar na Gàidhlig agus an dleastanas chudromach a th’ aig a’ Mhòd ann a bhith a’ toirt cothruim do dhaoine an tàlantan fhoillseachadh agus moit a bhith aca annta.

“Tha Gàidhlig air fhighe a-steach tro thraidiseanan dualchais, ciùil agus seanchasan na h-Alba, far a bheil an eòlas a gheibh luchd-tadhail a’ ceangal dhaoine ri ar n-eachdraidh, coimhearsnachdan agus dòigh-beatha. Tha tachartasan leithid a’ Mhòid a’ taisbeanadh neart agus beòthalas cultar na Gàidhlig, a’ misneachadh luchd-èisteachd aig an taigh agus air feadh an t-saoghail.”

Thuirt Ealasaid Nic Dhòmhnaill, Ceannard (CEO), Bòrd na Gàidhlig: “Tha àite sònraichte aig Glaschu ann an cridhean nan Gàidheal, agus ’s e baile air leth a th’ ann airson a’ Mhòid Nàiseanta Rìoghail. Tha Bòrd na Gàidhlig a’ guidhe gach soirbheachas do gach neach a tha an sàs anns a’ Mhòd, tha sinn a’ cur luach mòr air an obair chruaidh agaibh, agus tha sinn cinnteach gum bi am Mòd seo ann an Glaschu na thaisbeanadh air leth de chànan, cultar agus dualchas nan Gàidheal.

Tha taic do Mhòd Nàiseanta Rìoghail na bliadhna seo ann an Glaschu a tighinn bho Ghlaschu Beò, Bòrd na Gàidhlig, Riaghaltas na h-Alba, VisitScotland, Caledonian Mac a’ Bhriuthainn, BBC ALBA, Alba Chruthachail agus Teisteanasan Alba.

Bidh Am Mòd Nàiseanta Rìoghail a’ dol ann an Glaschu gu Disathairne 17 Dàmhair 2026.

Airson tuilleadh fiosrachaidh agus tiocaidean tadhailibh air https://modghlaschu2026.org.

Cuidichidh Phil MacHugh Am Mòd Nàiseanta Rìoghail a chuir air a chasan ann an Glaschu Dihaoine agus e na fhear an taighe aig A’ Chuirm Fhosglaidh ann an Talla Chonsairt Rìoghail Ghlaschu.

Tha Phil na phreasantair air Scottish Fling an cuide ri a charaid agus an neach-ionnsachaidh Gàidhlig Martin Compston, is cuideachd air an àrd-ùrlar bidh a cho-ogha, preseantair is Gàidheal Ghlaschu Catrìona (Carrie) NicNèill.

Bha Phil agus Carrie am measg na ciad sgoilearan aig aonad Sgoil Sir John Maxwell ann an Glaschu nuair a dh’fhosgail e ann an 1985.

Stiùiridh an dithis aca an èisteachd tro cheòl, seinn agus filmichean gus 40 bliadhna foghlam tro mheadhan na Gàidhlig sa bhaile a chomharrachadh.

Bidh an cuirm, Ar Cànan ’s Ar Ceòl, mar thuras o na làithean a thòisich aonad Sgoil Sir John Maxwell chun an latha an-diugh agus còig sgoiltean Gàidhlig sa bhaile.

Thèid an turas a shealltainn tro fhiolam sònraichte anns am bi ceòl a chluich orcastra sgoilearan an latha an-diugh agus an-dè, cluinnear aoighean air an oidhche cuideachd, a’ comharrachadh cànan, ceòl is cultar na Gàidhlig is cho cudromach is a tha foghlam.

Thuirt Phil MacHugh: “Tha e na urram a bhith an sàs agus mo thaic do Mhòd Nàiseanta Rìoghail 2026 a shealltainn. Tha mo cheangal ris a’ Ghàidhlig làidir.. Fhuair mi Foghlam Tro Mheadhan na Gàidhlig aig aonadan Sir John Maxwell agus Cnoc na Pàirce eadar aoisean 4 is 17.

“’S iomadh doras a dh’fhosgail sin agus cuimhneachan a th’ agam mi air sgàth ’s an fhoghlam sin. Càirdeasan, is cothroman am pailteas. Tha a’ Ghàidhlig air buaidh nach beag a thoirt air mo bheatha is mi air mo dhòigh an cànan, cultar agus coimhearsnachd fhaicinn air àrd-ùrlar cho cliùiteach.

“Tha Am Mòd na chomharrachadh air leth air a h-uile càil a tha Gàidhlig a riochdachadh is tha mi air mo dhòigh a bhith an sàs ann an Glaschu ann an 2026.”

Thuirt Carrie NicNèill: “Bha mo theaghlach an sàs ann a bhith a’ stèidheachadh FTMG, le mo mhàthair mar a’ chiad tidsear agus mo phiuthar agus mo cho-oghaichean am measg nan ciad sgoilearan. Chruthaich FTMG coimhearsnachd làidir bhon toiseach agus thug e dòchas dhan chànan is dhan chultar son an àm ri teachd. Thug na cothroman a fhuair mi tro FTMG buaidh mhaireannach air mo bheatha air fad. Mar thidsear Gàidhlig sa bhaile mi fhìn a-nise, tha e iongantach dhomh an adhartas a chaidh a dhèanamh bho na làithean tràtha sin fhaicinn.

“Tha na th’ againn an-diugh mar theisteanas air an obair chruaidh a rinn na daoine a stèidhich FTMG agus a chùm taic ris thar nam bliadhnaichean, agus tha e na urram dhomh a bhith a’ cur ri sin a-nis. Chì mi le mo shùilean fhèin a’ bhuaidh a th’ aig FTMG, chan ann a-mhàin air daoine fa leth, ach ann a bhith a’ togail agus a’ glèidheadh coimhearsnachd Ghàidhlig ann an Glaschu.”

Tillidh Am Mòd Nàiseanta Rìoghail a Ghlaschu bho 9 – 17 Dàmhair 2026, far am bi mi 300 cuirm, farpais, cèilidh, taisbeanadh agus òraid a chì mu 10,000 neach tadhail. Tha tiogaidean rim faighinn an-dràsta, tadhalaibh air: Tachartasan | Events